Nước dừa và nước mía: Bạn phù hợp với loại nào? Trong những ngày hè nóng bức và oi ả, nước dừa và nước mía là hai thức uống giải khát quen thuộc, được nhiều người yêu thích. Không chỉ giúp bổ sung nước và cung cấp nhiều dưỡng chất, theo y học cổ truyền, cả nước dừa và nước mía còn được xem là những vị thuốc có nhiều công dụng đối với sức khỏe. Ảnh minh họa: Shutterstock, ChatGPT Theo nhiều tài liệu, cây mía và cây dừa đều có nguồn gốc từ khu vực Đông Nam Á với lịch sử hàng nghìn năm. Cây mía được cho là đã xuất hiện từ hơn 8.000 năm trước, trong khi cây dừa được thuần hóa và trồng trọt rộng rãi cách đây khoảng 4.500 năm. Công dụng của nước dừa và nước mía Cả nước dừa và nước mía đều mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Tuy nhiên, với thành phần dinh dưỡng và đặc tính khác nhau, mỗi loại thức uống sẽ phù hợp với từng đối tượng và nhu cầu sử dụng khác nhau. Giá trị dinh dưỡng của nước dừa và nước mía (trong 100 mL) Ảnh minh họa: ChatGPT Nước dừa Nước dừa chứa rất ít calo và chất béo nhưng giàu chất điện giải cùng nhiều chất chống oxy hóa. Nhờ đó, đây là thức uống giúp bù nước và điện giải hiệu quả, đặc biệt trong các trường hợp sốt, tiêu chảy gây mất nước, ra nhiều mồ hôi hoặc sau khi tập luyện thể dục với cường độ trung bình đến cao. Bên cạnh đó, nước dừa có hàm lượng đường thấp và chỉ số đường huyết tương đối thấp (khoảng 54), nên không làm đường huyết tăng nhanh sau khi uống. Nước dừa cũng rất giàu kali và magiê, hai khoáng chất có vai trò cải thiện độ nhạy insulin, hỗ trợ chuyển hóa đường và góp phần duy trì đường huyết ổn định. Tuy nhiên, người mắc đái tháo đường chỉ nên uống khoảng một quả dừa mỗi ngày và không quá ba quả mỗi tuần. Một số nghiên cứu hiện đại còn cho thấy nước dừa có thể hỗ trợ sức khỏe tim mạch và góp phần giảm nguy cơ hình thành sỏi thận. Theo y học cổ truyền, trong “Bản thảo cương mục” của danh y Lý Thời Trân, nước dừa có vị ngọt, tính ôn, không độc, có tác dụng chỉ khát, thanh nhiệt, lợi tiểu và hỗ trợ điều trị thổ huyết. Với hàm lượng đường thấp và giàu chất điện giải, nước dừa có thể sử dụng hằng ngày với lượng vừa phải để bổ sung nước và dưỡng chất cho cơ thể. Nước mía So với nước dừa, nước mía cung cấp nhiều năng lượng hơn và chứa lượng đường cao gấp khoảng ba lần. Vì vậy, đây là thức uống thích hợp để bổ sung năng lượng nhanh, giúp phục hồi sức lực và giảm cảm giác mệt mỏi sau khi lao động hoặc vận động cường độ cao. Theo y học cổ truyền, nước mía có vị ngọt, tính hàn và được xem là thực phẩm có tác dụng dưỡng âm, sinh tân khá mạnh. Nhờ đó, nước mía có khả năng thanh nhiệt tốt hơn nước dừa và thường được sử dụng trong các trường hợp sốt, khô miệng, ho, nóng rát họng, táo bón do nhiệt hoặc tiểu buốt, tiểu rắt do nhiễm khuẩn đường tiết niệu. Tuy nhiên, do chứa nhiều đường và có tính hàn, nước mía không nên được sử dụng hằng ngày như nước dừa. Ai không nên uống nước dừa và nước mía? Do chứa hàm lượng kali cao, nước dừa không thích hợp với người suy thận giai đoạn cuối có tăng kali máu hoặc người bị huyết áp thấp. Đối với nước mía, do chứa nhiều đường và có chỉ số đường huyết cao nên người mắc đái tháo đường hoặc tiền đái tháo đường cần hạn chế sử dụng. Người thừa cân, béo phì hoặc tăng triglycerid máu cũng nên cân nhắc vì lượng đường dư thừa có thể được chuyển hóa thành chất béo và tích tụ trong gan cũng như các mô khác trong cơ thể. Theo quan điểm y học cổ truyền, những người bị tiêu chảy kéo dài, bụng lạnh, ăn uống kém hoặc có thể trạng tỳ vị hư hàn cũng không nên uống nhiều nước dừa và nước mía, đặc biệt là khi dùng lạnh. Để hạn chế cảm giác lạnh bụng khi uống nước mía, có thể thêm một vài lát gừng tươi. Một số công thức với nước dừa và nước mía Ngoài việc uống tươi, nước dừa và nước mía còn có thể kết hợp với một số thực phẩm hoặc vị thuốc khác để tạo thành những món ăn – bài thuốc theo kinh nghiệm dân gian và y học cổ truyền. (Ảnh: Shutterstock) Nước dừa nấu hạt sen Công dụng: Dưỡng tâm, an thần, sinh tân dịch. Nguyên liệu   Nước dừa tươi: 500 mL Hạt sen khô: 50 g Táo đỏ: 5–6 quả Kỷ tử: 10 g Đường phèn: 10 g (tùy chọn) Cách chế biến Ngâm hạt sen trong 2–3 giờ rồi rửa sạch. Cho hạt sen vào nước dừa, đun sôi rồi hạ nhỏ lửa, ninh khoảng 30 phút. Thêm táo đỏ và kỷ tử, tiếp tục đun thêm khoảng 10 phút. Có thể cho đường phèn nếu thích. Nước mía nấu lê Công dụng: Thanh nhiệt, sinh tân dịch, nhuận phế và giảm ho. Thức uống này đặc biệt phù hợp với người bị ho khan, ho ít đờm hoặc khô họng do cơ thể hao tổn tân dịch, chẳng hạn sau cảm cúm, sau sốt, nói nhiều hoặc phải làm việc trong môi trường điều hòa. Ngoài ra, vào những ngày nắng nóng khiến cơ thể ra nhiều mồ hôi, khát nước và khô họng, món nước này cũng có thể giúp bổ sung dịch và làm dịu cảm giác rát họng. Nguyên liệu   Nước mía tươi: 300–500 mL Lê: 1 quả Củ bách hợp: 5–10 g (tùy chọn) Cách làm   Gọt vỏ lê, bỏ lõi và cắt thành từng miếng. Cho lê vào nồi cùng nước mía. Đun sôi, sau đó hạ nhỏ lửa trong khoảng 20–30 phút. Dùng cả nước và phần cái khi còn ấm. Lưu ý: Nước mía tươi nên sử dụng ngay sau khi ép vì hàm lượng đường cao tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển nếu để ở nhiệt độ phòng trong thời gian dài. Tú Liên t/h theo VTN